Konya’da tarih gündemi, önemli bir konferansla ele alındı. HİSDER (Hikmet İlim ve Sanat Derneği) tarafından düzenlenen Pazartesi Toplantıları’nda, Necmettin Erbakan Üniversitesi Beşeri Bilimler Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yakup Kaya, “31 Mart Vakası” üzerine kapsamlı bir sunum gerçekleştirdi.
Karatay Belediyesi Şemsi Tebrizi Sosyal Tesisleri’nde düzenlenen programda konuşan Kaya, olayın üzerinden 117 yıl geçmesine rağmen arşiv çalışmalarının hâlâ yetersiz olduğunu vurgulayarak, bu durumun tarihsel gerçeklerin tam anlamıyla ortaya konmasını zorlaştırdığını söyledi.
“Arşivler Tamamlanmadı, Sorular Cevapsız”
31 Mart Vakası’nın tarihimizdeki en önemli kırılma noktalarından biri olduğuna dikkat çeken Kaya, olayın ideolojik bakış açılarıyla değerlendirilmesinin sağlıklı sonuçlara ulaşılmasını engellediğini ifade etti.
Osmanlı’da kullanılan Rumi takvime de değinen Kaya, 31 Mart Vakası’nın miladi takvime göre 13 Nisan 1909’da gerçekleştiğini hatırlattı.
Meşrutiyet Süreci ve Siyasi Arka Plan
Konuşmasında Osmanlı’nın 19. yüzyıldaki dönüşüm sürecine değinen Kaya, Tanzimat ve Islahat hareketleriyle birlikte devletin köklü değişimlerden geçtiğini belirtti. Genç Osmanlılar’ın Avrupa’dan getirdiği özgürlük fikirlerinin Meşrutiyet’in ilanında etkili olduğunu ifade eden Kaya, II. Abdülhamid dönemine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Kaya, II. Meşrutiyet’in ilanının beklentileri tam anlamıyla karşılamadığını, Balkanlar’da ayrılıkçı hareketlerin hız kazandığını ve çetecilik faaliyetlerinin arttığını söyledi.
“Balkanlar’da Çetecilik Artış Gösterdi”
İttihat ve Terakki’nin kuruluş sürecine de değinen Kaya, Jön Türk hareketinin Avrupa etkisiyle şekillendiğini belirtti. Balkanlar’da Sırp, Bulgar ve Makedon çetelerinin faaliyetlerinin yoğunlaştığını ifade eden Kaya, bu sürecin Osmanlı üzerindeki baskıyı artırdığını dile getirdi.
İsyan ve İstanbul’da Kaos
31 Mart Vakası’nın patlak vermesiyle birlikte İstanbul’da büyük bir kargaşa yaşandığını anlatan Kaya, Avcı Taburları öncülüğünde başlayan isyanın kısa sürede büyüdüğünü söyledi.
Dönemin sadrazamı Hüseyin Hilmi Paşa’nın olaylara hâkim olamadığını belirten Kaya, Selanik’ten gelen ve Mahmut Şevket Paşa komutasındaki Hareket Ordusu’nun isyanı bastırdığını ifade etti.
Olaylar sırasında 21 subayın hayatını kaybettiğini, kışlalarda çatışmalar yaşandığını ve İstanbul’da ciddi bir güvenlik sorunu oluştuğunu belirten Kaya, Yıldız Sarayı arşivlerinin yağmalandığını ve önemli belgelerin yok edildiğini dile getirdi.
II. Abdülhamid Tahttan İndirildi
Kaya, yaşanan gelişmelerin ardından II. Abdülhamid’in tahttan indirildiğini ve yerine V. Mehmed Reşad’ın geçirildiğini hatırlattı.
Bu sürecin Osmanlı Devleti açısından büyük sonuçlar doğurduğunu belirten Kaya, 1909-1918 yılları arasında geniş toprak kayıpları yaşandığını ifade etti.
Program Plaket Takdimiyle Sona Erdi
Konferansın sonunda katılımcıların soruları yanıtlanırken, HİSDER yöneticileri tarafından Prof. Dr. Yakup Kaya’ya plaket takdim edildi. Program, toplu fotoğraf çekimiyle sona erdi.
