Havaların ısınmasıyla birlikte kombilerin derecesi yavaş yavaş düşürülse de, cüzdanları yakacak asıl ateş bu ay kapımızda. Elektrik faturalarından yıllardır aşina olduğumuz o stresli "kademeli tarife" dönemi, 4 Nisan itibarıyla resmen doğal gaz sayaçlarımıza da sıçradı.
Peki, faturalarda dönüm noktası olan bu sistem ne anlama geliyor? Hükümetin enerji maliyetlerinde dengeyi sağlamak amacıyla hayata geçirdiği bu yeni kurguda ana felsefe çok basit: Çok yakan, bedelini çok ödeyecek. Ancak işin içinde öyle ince bir matematik, öyle keskin bir çizgi var ki; faturanızı elinize aldığınızda neye uğradığınızı şaşırabilirsiniz.
Rakamlar aslında tabloyu çok net özetliyor. Türkiye genelindeki 21,8 milyon doğal gaz abonesinin yaklaşık 19 milyonu şanslı kesimde. Onlar belirlenen limitlerin altında kaldıkları için devletin sübvansiyon (destek) uygulamasından yararlanmaya devam edecek. Fakat geniş metrekareli evlerde oturan, yalıtımı zayıf binalarda yaşayan veya kombi ayarını yüksek tutmayı seven 2,8 milyon abone için alarm zilleri çalıyor.
Yeni tarifede Kademe-1 (destekli) metreküp fiyatı vergiler ve sistem kullanım bedeli (SKB) dahil 16,23 TL. Eğer ilinize ve bulunduğunuz aya özel olarak belirlenen o sınırı aşarsanız, Kademe-2 yani gerçek maliyet olan 26,13 TL devreye giriyor.
Asıl can yakan kural tam olarak burası. Sınırı aştığınızda, sadece o aştığınız kısım için değil; o ay yaktığınız tüm gaz yüksek fiyattan faturalandırılıyor! Diyelim ki İstanbul'da yaşıyorsunuz ve mayıs ayı sınırınız 119,96 metreküp. Siz ay boyunca 119 metreküp yaktınız; faturanız indirimli tarifeden hesaplanacak. Ancak dalgınlığınıza geldi, kombiyi biraz fazla açtınız ve 121 metreküp tükettiniz. İşte o minicik ihlal yüzünden 121 metreküpün tamamı 26,13 TL üzerinden çarpılacak ve cebinizden binlerce lira fazladan para çıkacak. (Vatandaşın bir sonraki ay tüketimini tekrar limitin altına çekmesi halinde yeniden devlet desteği kapsamına gireceğini de belirtelim.)
Havalar ısındığı için mayıs ayı limitleri, nisan ayına göre oldukça aşağı çekilmiş durumda. İşte bazı büyükşehirlerimizin mayıs ayı kademe ortalamaları:
Ankara: 109,01 metreküp
İstanbul: 119,96 metreküp
İzmir: 66,10 metreküp
Erzurum: 154,02 metreküp
Antalya: 55,37 metreküp
(Not: Şehit aileleri, gaziler, ibadethaneler ve cemevleri bu katı kademe uygulamasından tamamen muaf tutuluyor. Ekmek üreticileri ise her koşulda Kademe-1 üzerinden faturalandırılacak.)
Sistemin apartman sakinleri arasında ciddi krizler yaratacak en tartışmalı yanı ise merkezi sistem aboneliklerinde gizli. Eğer binanızda merkezi sistem kullanılıyorsa, apartmanın toplam tüketimi daire sayısına bölünerek hane başı ortalama bulunuyor.
Bunun anlamı şu: Siz evde kazakla oturup petekleri vanasından kıssanız bile; alt veya üst komşunuz camlar açıkken petekleri sonuna kadar yakıyorsa yandınız! Apartmanın genel ortalaması o ilin sınırını aşarsa, kurunun yanında yaş da yanacak ve tüm apartman sakinleri doğal gazı Kademe-2'nin o fahiş fiyatı üzerinden ödemek zorunda kalacak. Apartman toplantılarının bundan sonra çok daha hararetli geçeceği kesin.
Evdeki İsrafı Durduracak Altın Dokunuşlar
Peki, bu yüksek fatura tuzağına düşmemek için evde neler yapmalıyız? Tüketimi düşürmenin yolu büyük yatırımlardan ziyade akılcı küçük adımlardan geçiyor:
Arka Duvarı Isıtmayın: Peteklerin arkasına yerleştireceğiniz alüminyum folyolu yansıtıcı paneller, ısının duvar tarafından emilmesini engelleyerek doğrudan odanın içine yayılmasını sağlar.
Termostatik Vana Hayat Kurtarır: Her odanın ısı ihtiyacı aynı değildir. Mutfak gibi yemek yaparken kendiliğinden ısınan alanların petek vanalarını kısarak ciddi bir israfın önüne geçebilirsiniz.
Kombiyi Kapatmak En Büyük Hata: Evden çıkarken veya gece yatarken kombiyi tamamen kapatmak bilinen en büyük yanlıştır. Buz gibi soğuyan duvarları ve eşyaları ertesi gün yeniden ısıtmak, kombiye çok daha fazla gaz harcatır. Kapatmak yerine dereceyi kısmak her zaman daha ekonomiktir.
