Necmettin Erbakan Üniversitesi bünyesinde psikologlar, sosyologlar ve bilgisayar mühendislerinin bir araya geldiği “Bireysel ve Kolektif Dayanıklılığın Nörofizyolojik Belirteçleri” isimli projede, bireysel ve toplumsal dayanıklılığın insan psikolojisi üzerindeki etkileri bilimsel verilerle inceleniyor. Türkiye’de bir ilk olma özelliği taşıdığı belirtilen projede, bireylerin travma sonrası dayanıklılık süreçleri analiz edilirken beynin elektriksel haritası da çıkarılacak.
Projede elde edilen verilerin psikoloji alanındaki bilimsel çalışmalara katkı sunması hedeflenirken, dayanıklılık süreçlerinin nörofizyolojik boyutu EEG ve göz takip cihazlarıyla ölçülüyor.
“İlk kez nörolojik düzeyde araştırmaya odaklandık”
NEÜ Travma Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Seher Akdeniz, psikolojik dayanıklılığın bireyin stres, travma ve zorlu yaşam olayları karşısındaki toparlanma gücünü ifade ettiğini belirtti.
Akdeniz, “Literatürde genellikle özbildirim ölçekleriyle ölçülen psikolojik dayanıklılığı, somut biyobelirteçlerle desteklemeyi hedefliyoruz. Özellikle travma sonrası gelişim dediğimiz, bireyin zorluklardan nasıl daha güçlenerek çıktığını disiplinler arası düzeyde anlamaya odaklandık” dedi.
İnsanların sosyal bir varlık olduğuna dikkat çeken Akdeniz, toplumsal dayanıklılığın birey üzerindeki etkisini araştırdıklarını ifade ederek, “Kriz anlarında ortak kader duygusuyla birleşen ve ait olduğu grubun güçlü olduğuna inanan birey, kendi içinde de daha büyük bir güç bulabiliyor. Biz de bu araştırmada toplumsal dayanıklılığın beynimizde strese karşı koruyucu bir zırh oluşturup oluşturmadığını ilk kez nörolojik düzeyde araştırmaya odaklandık” diye konuştu.
Araştırma kapsamında binlerce kişiden veri toplandığını belirten Akdeniz, belirli algoritmalara göre seçilen katılımcılar üzerinde EEG ve göz takip cihazlarıyla deneyler gerçekleştirdiklerini söyledi.
Akdeniz, “Psikolojik dayanıklılık, toplumsal dayanıklılık, empati ve duygu düzenleme gibi birçok ölçek uyguladık. Bu ölçeklerde belirlediğimiz kriterlere uyan kişileri nörofizyolojik ölçümler için laboratuvara davet ediyoruz. Buradaki hedefimiz özellikle psikolojik ve toplumsal dayanıklılığı artıran unsurları belirlemek ve bunları toplumsal fayda sağlayacak programlara dönüştürmek” ifadelerini kullandı.
“Makine öğrenmesiyle biyobelirteçler tespit edilecek”
Necmettin Erbakan Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi ve TRAUM Müdür Yardımcısı Ayşe Merve Acılar ise proje kapsamında EEG kayıtları ve göz izleme verilerinin analiz edildiğini söyledi.
Acılar, “Bu deney çerçevesinde katılımcılarımızdan hem EEG kaydı hem de göz izleme cihazından elde edilen görüntüleri alıyoruz. EEG kayıtlarını sinyal işleme yöntemleriyle temizliyoruz. Göz takip cihazından gelen kayıtları da işaretleyerek uygun çerçeveleri belirliyoruz” dedi.
Projede yapay zeka destekli sistemlerin kullanılacağını ifade eden Acılar, “Amacımız makine öğrenmesi yöntemleri için bir veri seti oluşturmak ve bireyin dayanıklılığına özgü biyobelirteçleri ortaya çıkarmak. Bu biyobelirteçleri kullanarak ileride psikoloji alanında karar destek sistemi olarak kullanılabilecek yapay zeka destekli uygulamalar geliştirmeyi hedefliyoruz” şeklinde konuştu.
Makine öğrenmesi algoritmalarının klasik istatistik yöntemlerinden daha derin analizler sunduğunu belirten Acılar, “Gelişen teknolojiyle birlikte görünmeyeni keşfetme noktasında bu algoritmaların sunduğu avantajlardan faydalanıyoruz” dedi.
