Konya’da unutulmaya yüz tutmuş bir sanat: Bakır Rölyef. Meramlı sanatçı Cengiz Büyükkaragöz, 25 yıldır bu kadim sanat dalına hayat veriyor. Ancak gelinen noktada, Konya’da neredeyse tek başına kaldığını söylüyor.
Cengiz Büyükkaragöz, “Eskiden bakırcılar çarşısı vardı, şimdi o da yok. El emeği artık kıymet görmüyor.”
Siz de bakır sanatına ve geleneksel el işçiliğine ilgi duyuyorsanız, bu söyleşi sizi hem düşündürecek hem duygulandıracak.
Rölyef sanatı nedir? Kaç asırdır var?
Bakır rölyef sanatı, kabartma şeklinde yapılan bir el işçiliğidir. Bu sanat Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinden bile öncesine dayanır. İnsanlık tarihi boyunca bakır hem günlük kullanım hem de süsleme amacıyla kullanılmış. Benim yaptığım, bu bakırı döverek motif haline getirme sanatı yani kabartma rölyef.
Konya’da bu sanatı yapan başka kimse kaldı mı?
Bildiklerim arasında yok. Ya ben kaldım ya da varsa da ben tanımıyorum. Eskiden Konya’da bakırcılar çarşısı varmış ama artık yok. Şu anda sadece birkaç dükkân var, onlar da ürün satıyor, üretim yapmıyor. Yani Konya’da bakırcılık sanatı öldü diyebilirim.
Gençlerden ilgi var mı? Yetiştirdiğiniz biri oldu mu?
25 yıldır bu işin içindeyim, bu süre zarfında gelip “Ben bu işi öğrenmek istiyorum” diyen olmadı. Talep yok. Zaten atölye gibi bir yerim de yok, evde çalışıyorum. Belki tanınmamamızın sebebi de bu.
Turistlerin ilgisi nasıl?
Turistler ikiye ayrılıyor diyebiliriz. Müslüman olanlar hat yazılarına, “Bismillahirrahmanirrahim”, “Maşallah”, “Lafzatullah” gibi dini motiflere ilgi gösteriyorlar. Diğer turistlerse daha çok desenli, klasik motifli eserleri beğeniyor. Özellikle Avrupa’dan gelen Müslümanlar bu tarz sanatlara büyük ilgi gösteriyor.
Peki bu sanata ilgi neden azaldı sizce?
Bunun birkaç sebebi var. Birincisi, teknolojinin gelişmesiyle birlikte baskı tekniği yaygınlaştı. Dijital baskı ile yapılan levhalar hem ucuz hem hızlı. O yüzden insanlar el emeğine pek dönüp bakmıyor artık. Bizim işler pahalı çünkü emek var.
El emeğine değer verilmemesi hakkında ne düşünüyorsunuz?
Sanatçının yaptığı işe değer verilirse o sanat yaşar. Verilmezse ölür. Konya’da ve genel olarak Türkiye’de el sanatları yok olma noktasına geldi. Eğer büyüklerimiz, belediyeler bu sanatlara destek olmazsa bu kültür tamamen unutulur. Bu çok üzücü bir durum. Bir milletin kültürü, sanatıyla yaşar.
Konya’da binlerce yıllık bir geleneği Mevlana Kültür Merkezinde açtığı Bakır Rölyef standında yaşatan Cengiz Büyükkaragöz, belki de son bakır rölyef ustalarından biri. El emeği, göz nuru sanatının unutulmaması için verdiği çaba takdire şayan. Ancak onun da dediği gibi, “Sanatçının emeği değer görmezse, o sanat da susar…”
