Konya Aydınlar Ocağı’nın düzenlediği Selçuklu Salı Sohbetleri programında Prof. Dr. Alaattin Aköz, kaldırılışının 200. yılında Yeniçeri Ocağı’nı anlattı. Aköz, Yeniçerilerin Osmanlı Devleti’ndeki yükseliş ve bozulma sürecine dikkat çekerek, “Darbe geleneği Yeniçeri geleneğidir” ifadelerini kullandı.
Konya Aydınlar Ocağı’nın Konevi Derneği’nde gerçekleştirdiği programa tarihçi Prof. Dr. Alaattin Aköz konuk oldu. “Lağvedilişinin 200. yılında Yeniçeri Ocağı” başlıklı sohbette, Osmanlı tarihinin en önemli askeri yapılanmalarından biri olan Yeniçeri Ocağı’nın kuruluşu, gelişimi, bozulma süreci ve kaldırılması ele alındı.
Programın açılış konuşmasını yapan Konya Aydınlar Ocağı Başkanı Dr. Mustafa Güçlü, Yeniçeri Ocağı’nın zaman içerisinde devlet için büyük bir sorun haline geldiğini belirterek, o dönemde yaşanan yozlaşmalara dikkat çekti.
“YENİÇERİLER DEVLETİN BAŞINA BÜYÜK BİR SIKINTI OLMUŞTU”
Prof. Dr. Alaattin Aköz, Yeniçerilerin kuruluş döneminde önemli görevler üstlendiğini ifade ederek, “İstanbul başta olmak üzere bulundukları bölgelerin güvenliğini sağlıyor, muhafızlık ve yangın söndürme gibi görevleri de yerine getiriyorlardı” dedi.
Yeniçeri Ocağı’nın devlet otoritesinin güçlü olduğu dönemlerde başarılı görevler yaptığını aktaran Aköz, zaman içerisinde usulsüz alımlar, askerlikle ilgisi olmayan kişilerin ocağa dahil edilmesi ve disiplinin bozulmasıyla yapının değiştiğini söyledi.
“OCAK, ZAMANLA ASKERLİK VASFINI KAYBETTİ”
Yeniçeri Ocağı’nın özellikle 16. yüzyılın ikinci yarısından itibaren bozulmaya başladığını belirten Aköz, “Askerlik mesleğiyle ilgisi olmayan kişiler ocağa girmeye başladı. Hamallık, tellallık, kayıkçılık, kahvecilik ve esnaflık yapan kişiler yeniçeri oldu. Esâme denilen maaş belgeleri de rüşvet ve kayırma yoluyla dağıtıldı” diye konuştu.
Yeniçerilerin zamanla halk üzerinde baskı kuran bir yapıya dönüştüğünü anlatan Aköz, mahkeme kayıtlarında halkın şikayetlerine rastlandığını ifade etti.
“DARBE GELENEĞİ YENİÇERİ GELENEĞİDİR”
Osmanlı tarihinde yaşanan bazı taht değişikliklerinde Yeniçerilerin etkili olduğunu dile getiren Prof. Dr. Aköz, “Türklerde darbenin bir yeniçeri geleneği olduğuna işaret edebiliriz” dedi.
Yeniçerilerin farklı dönemlerde padişahlar üzerinde baskı kurduğunu anlatan Aköz, Buçuktepe Vakası’ndan Genç Osman’ın öldürülmesine, Sultan İbrahim’in tahttan indirilmesine kadar birçok olayda ocağın rol oynadığını aktardı.
YENİÇERİ OCAĞI NASIL KALDIRILDI?
Yeniçerilerin modern bir ordu kurulmasına karşı çıktığını belirten Aköz, Sultan II. Mahmud döneminde yaşanan gelişmeleri anlattı.
Yeniçerilerin Eşkinci Ocağı’nın kurulmasına karşı ayaklandığını belirten Aköz, 15 Haziran 1826’da başlayan sürecin ardından Yeniçeri Ocağı’nın kaldırıldığını söyledi.
Aköz, “Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması kararı 17 Haziran 1826’da vilayetlere gönderildi. Bu olay tarihe ‘Vak’a-yı Hayriye’ veya ‘Vak’a-yı Hasene’ olarak geçti” ifadelerini kullandı.
Program, Prof. Dr. Alaattin Aköz’e teşekkür edilmesi ve hatıra fotoğrafı çekilmesiyle sona erdi.
