Necmettin Erbakan Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Yusuf Sayın, ABD ile Venezuela arasında yaşanan son gelişmeleri ve bu sürecin Türkiye’ye olası etkilerini Anadolu’da Bugün’e değerlendirdi.
Doç. Dr. Sayın, yaşanan süreç, her ne kadar bir “darbe” olarak tanımlanmasa da, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarının fiili bir yönetime el koyma anlamı taşıdığını ifade etti. Trump’ın, Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun sabaha karşı düzenlenen bir operasyonla derdest edilerek ABD’ye götürülmesini “narko-terörle mücadele” kapsamında değerlendirdiğini hatırlatan Sayın, bu olayın temelinde Amerika’nın Venezuela petrolünü ele geçirmesi meselesinin bulunduğuna dikkat çekti.
Asıl amaç petrol kaynakları
Sayın, “Her ne kadar operasyonun gerekçesi narkoterörle mücadele olarak sunulsa da dünyanın en büyük petrol rezervlerinden birine sahip Venezuela’da nihai hedefin petrolün Amerikan şirketlerinin kontrolüne alınması olduğu açıkça görülüyor. Chavez ve Maduro döneminde millileştirilen petrol kaynaklarının yeniden Amerikan çıkarları doğrultusunda şekillendirilmeye çalışıldığı bir sürece tanıklık ediyoruz” dedi.
“Uluslararası hukuk ve sistem derin yara aldı”
Doç. Dr. Sayın, seçilmiş bir devlet başkanının başka bir ülke tarafından operasyonla yakalanıp yargılanmak üzere götürülmesinin, uluslararası sistem ve siyasi tarihte daha önce görülmemiş bir durum olduğunun altını çizerken bu gelişmenin, zaten Gazze, Yemen ve Suriye gibi krizlerle yıpranan uluslararası hukuku ve normları tabanından sarstığını belirterek, “Adeta sadece bir lider değil, uluslararası düzen de derdest edilmiştir” ifadelerini kullandı.
ABD’nin yeni hedefleri mi var?
ABD’li senatörlerin Küba’ya yönelik açıklamalarını da değerlendiren Sayın, Washington’un yayılmacı bir politika izlediğini belirtti. Grönland, Küba, Meksika, Kolombiya ve bazı Latin Amerika ülkelerinin tehdit algısı altında olduğunu dile getiren Sayın, “ABD’nin müdahale etmeyi planladığı bir listeden söz ediliyor. Bu durum bölgesel değil, küresel ölçekte ciddi bir kriz potansiyeli barındırıyor” diye konuştu.
“Tek kutuplu düzen arzusu”
Çin ve Rusya liderlerinin küresel düzenin sarsıldığı ve olası bir Üçüncü Dünya Savaşı riskine dikkat çeken açıklamalarını hatırlatan Doç. Dr. Sayın, mevcut sürecin çok kutuplu bir dünyadan ziyade ABD’nin tek kutuplu hegemonya kurma arayışını güçlendirdiğini söyledi. Çin’in ekonomik gücüne rağmen diplomatik alanda sahada net ve askeri alanda cesur adımlar atmakta zorlandığını da sözlerine ekledi.
Trump’ın “Venezuela petrolünü Çin’e satmaya devam edeceğiz” açıklamasına da değinen Sayın, “Buradaki sorun ‘biz satacağız’ ifadesidir. Bu, fiilen Venezuela petrolüne el konulduğunun itirafıdır” dedi.
Türkiye’nin temkinli diplomasisi
Türkiye’nin sürece yaklaşımını da değerlendiren Yusuf Sayın, Ankara’nın her zaman olduğu gibi temkinli ve süreci yakından takip eden bir dış politika izlediğini belirtti. Türkiye’nin hem Maduro yönetimiyle hem de ABD ile ilişkilerini denge içinde yürütmeye çalıştığını ifade eden Sayın, muhalefetin beklediği türden sert açıklamaların gelmemesinin bu çerçevede okunması gerektiğini söyledi.
Trump ve bazı ABD’li senatörlerin, Maduro’ya önce Türkiye’ye gitmesinin teklif edildiğine dair açıklamalarına da dikkat çeken Sayın, “Bu detay Türkiye’nin arabulucu ve kolaylaştırıcı diplomatik rolünü bir kez daha ortaya koyuyor. Rusya–Ukrayna Savaşı’ndan Suriye ve Yemen krizlerine kadar Türkiye, benzer bir çizgi izliyor” değerlendirmesinde bulundu.
Son olarak Doç. Dr. Sayın, Venezuela meselesinin sadece bölgesel bir kriz olmadığını vurgulayarak, “Önümüzdeki dönemde süper güçler arasında çatışma mı yoksa müzakere mi öne çıkacak, bunu zaman gösterecek. Ancak mevcut gidişat, küresel gerilimin artmaya devam edeceğine işaret ediyor” dedi. Sayın, sözlerini “dünya hızla sert bir kutuplaşmaya, silahlanmaya ve kaosa sürükleniyor. Korkulan o ki yaklaşan bir dünya savaşı çok net görülüyor. Burada asıl önemli olan, ülkemizin söz konusu yaşanması muhtemel süreçlerde konumunun ve kapasitesinin ne olacağıdır” diyerek tamamladı.
