Piyasalar her zaman kitapta yazanı uygulamaz. Hele ki jeopolitik risklerin tavan yaptığı dönemlerde... Mart ayında ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonlarıyla gözler tamamen altına çevrilmişti. Milyonlarca küçük yatırımcı, kriz ortamında altının füze gibi fırlayacağından emindi. Ancak o beklenen senaryo gerçekleşmedi. Ons altın, kelimenin tam anlamıyla çakıldı ve yüzde 11,5 oranında değer kaybetti. Bu beklenmedik geri çekilme, ekranlardaki kırmızı bir oktan ibaret değildi. Doğrudan cebimizdeki, kasamızdaki servete atılmış devasa bir çizikti.
Hesaplar ortada. QNB ekonomistleri Erkin Işık, Deniz Çiçek ve Şakir Oktay Gür’ün hazırladığı o çarpıcı rapora göre, altın yatırımcısının yüzü şubat ayına kadar gülüyordu. Son bir yıllık dönemdeki stok değer artışı tam 325 milyar dolar gibi inanılmaz bir seviyeye ulaşmıştı.
Fakat mart ayındaki o fırtına, bu kazancın 97 milyar dolarını bir çırpıda yuttu. Toplam yıllık kâr 200 milyar dolar bandına geriledi. Yine de yiğidi öldürüp hakkını yemeyelim; geriye kalan bu 200 milyar dolarlık kazanç bile, Türkiye'nin Gayrisafi Yurt İçi Hasıla'sının (GSYH) yüzde 12,1'i gibi devasa bir ekonomik büyüklüğe denk düşüyor. Altın fiyatlarındaki bu sert dalgalanmalar, yatırımcı davranışlarını ve makroekonomik dengeleri derinden sarsma potansiyeli taşıyor.
Düğünlerde takılan çeyrekler, kenara atılan gramlar, kasalarda saklanan külçeler... Türkiye'nin toplam altın stoku ne kadar biliyor musunuz?
QNB analistlerinin dış ticaret ve yurt içi üretim verilerini harmanlayarak ulaştığı rakam dudak uçuklatıyor: Tam 4 bin 300 ton! Bu devasa dağın bugünkü parasal karşılığı ise yaklaşık 667 milyar dolar. Şubat ayı sonunda 4 bin 287 ton olan bu rakam, altının yastık altındaki gücünü gösteriyor.
Peki, kuyumcu önlerinde zaman zaman oluşan kuyruklara rağmen bu stok neden patlama yapmıyor? Analize göre 2024'ün ortalarından bu yana stok artışı sadece 150 ton civarında kaldı. Bunun iki temel sebebi var. Birincisi, devletin altın ithalatına uyguladığı sıkı kotalar. İkincisi ise Merkez Bankası'nın (TCMB) bizzat kendi rezervlerinden piyasaya yaptığı o ince dokunuşlu satışların talebi frenlemesi.
İşte işin en can alıcı noktalarından biri daha. Mart ayında TCMB'nin altın rezervi 116,3 ton birden eriyerek 434,1 tona düştü. Hazine'nin altını ise 3,2 ton azalarak 23,8 ton oldu.
"Devlet altın mı satıyor?" paniği yaratacak bu tabloya uzmanlar hemen şerh düşüyor. Kasadaki bu düşüşün tamamı doğrudan satış değil. Uluslararası yatırım pozisyonlarındaki 11,3 milyar dolarlık artış gösteriyor ki, bu erimenin neredeyse üçte ikisi bankalarla yapılan "altın/dolar swap" (takas) işlemlerinden kaynaklanıyor. Yani altınlar geçici bir finansal manevranın parçası olarak kullanılıyor.
