Dijitalleşen ekonomiyle birlikte kayıt dışılığın yeni rotası sosyal medya mezatları oldu. Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu (VDK) Başkanlığı, son dönemde mantar gibi çoğalan ve canlı yayınlar üzerinden "mezat" usulü satış yapan hesapları radarına aldı. Müfettişler; taklit ürünlerden fildişi bıçaklara, nadir tespihlerden canlı hayvan ticaretine kadar geniş bir yelpazede dönen bu vergisiz çarkı durdurmak için adeta bir dedektif gibi çalıştı. Aylarca süren "web kazıma" ve teknik takip sonucunda, sosyal medya mezatçılarının hem kimlikleri hem de gizledikleri kazançlar tek tek deşifre edildi. İlk etapta 50'den fazla "sosyal medya mezatçısı" ağır vergi incelemesine sevk edilirken, Bakanlığın bu alandaki takibi tüm platformlara yayılmış durumda.
VDK bünyesindeki vergi müfettişleri, operasyonun en kritik aşamasında kimliklerini gizleyerek potansiyel müşteri gibi bu mezatlara bizzat katıldı. Canlı yayınları saniye saniye izleyen, anlık mesajlaşma gruplarına sızan ekipler, satış sırasında paylaşılan IBAN bilgilerini ve hesap sahiplerini tek tek not etti. Takip süresince mezatçıların, sadece "özel abonelerin" girebildiği kapalı kanallar kurduğu, yüksek alım yapanlara gizli indirimler tanımlayarak sadık bir müşteri kitlesi oluşturduğu saptandı.
Mezatçıların Bakanlık radarına girmemek için uyguladığı yöntemler ise oldukça şaşırtıcı. Müfettişler, satıcıların sürekli olarak farklı kişilerin üzerine açılmış IBAN hesaplarını kullandığını ve tek bir hesapta yüksek meblağ birikmesine izin vermediklerini tespit etti. Ödeme aşamasında müşterilere verilen talimatlar ise sistemin ne kadar organize olduğunu gösteriyor:
"Açıklama Yazmayın": Para gönderirken açıklama kısmına ticari faaliyet çağrıştıracak (ürün adı, mezat bedeli vb.) hiçbir ibare eklenmemesi konusunda müşteriler sert bir dille uyarıldı.
Gizli Bilgi Paylaşımı: Hesap bilgileri genel yayında değil, sadece satışı kazanan kişiye özel mesaj yoluyla iletildi.
İncelemelerde en çok satılan ürün grupları arasında tespihler, çakmaklar, outdoor ürünleri ve seri üretim bıçaklar başı çekiyor. Ancak işin rengi tasarım ürünlerde değişiyor; yerli tasarım bıçakların 200 bin liraya kadar alıcı bulduğu, hatta ticaretinin yapılması yasak olan fildişi kabzalı ürünlerin bile mezata çıkarıldığı belirlendi. Bu satışların sadece vergi kaybına değil, aynı zamanda 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar Hakkında Kanun’un ihlaline de yol açtığı saptandı.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, operasyonun ardından yaptığı açıklamada kayıt dışılıkla mücadelenin her geçen gün genişletildiğini vurguladı. Sosyal medyanın kayıt dışı satış için bir "liman" olarak görülmesine izin vermeyeceklerini belirten Şimşek, "Bu yöntem sadece devletin vergi kaybına uğramasına değil, vatandaşın da güvencesiz alışveriş nedeniyle mağduriyet yaşamasına sebep oluyor. Denetimlerimiz artarak sürecek" mesajını verdi.
