Karayolları trafik ekosisteminde kaza sonrasında yaşanan hasar tespiti ve değer kaybı tazminatı süreçleri, uzun bürokratik işlemler nedeniyle araç sahipleri için ciddi bir zaman ve maliyet kaybına yol açabiliyordu. Özellikle kaza bilgilerini yasal olmayan yollarla ele geçirerek "hasar danışmanı" adı altında yüksek komisyonlar talep eden aracıların yarattığı mağduriyetler, sigorta sistemine olan güveni zedeliyordu. SEDDK'nın devreye aldığı bu yeni lojistik altyapı, hasar süreçlerini "gerçek zarar ilkesi" temelinde hızlandırarak aracı ve komisyoncu istismarını tamamen sistem dışına çıkarmayı hedefliyor.
Sistem, ilk olarak 1 Nisan 2026 tarihinde Bursa ve Ordu illerinde pilot olarak uygulanmaya başlanmıştı. 3 aylık deneme şeridinin ardından, SEDDK tarafından ek bir süre uzatımı maddesi işletilmediği takdirde, yeni akıllı tüzük 1 Temmuz 2026 itibarıyla Türkiye genelinde zorunlu olarak yürürlüğe girecek.
Yeni sistemle birlikte, kasko sigortası kapsamında ağır ya da tam hasara (pert) uğramış araçlar ile zorunlu trafik sigortasında 40 bin TL ve üzeri hasar gören motorlu taşıtların ekspertiz işlemleri, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) sistemleri üzerinden otomatik olarak görevlendirilen bağımsız eksperler eliyle yürütülecek.
Yeni düzenlemenin vatandaşa sağladığı en büyük kolaylık, hasar bedeli ile değer kaybı tazminatının tek bir çatı altında birleştirilmesi oldu. Konunun hukuki boyutunu değerlendiren Avukat Handan Sayan Özgül, "Eksper Atama ve Takip Sistemi (EKSİST) ile merkezi atamayla görevlendirilen eksperler hem hasar bedelini hem de değer kaybını aynı anda değerlendiriyor" sözleriyle sadeleşme sürecine dikkat çekti.
TOBB Sigorta Eksperleri İcra Komitesi Başkanı Ahmet Nedim Erdem ise sistemin işleyiş lojistiğine dair şu tescilli bilgileri paylaştı:
"SBM üzerinden atanan eksper, değer kaybı tazminatını da gerçek zarar ilkesini gözeterek hesaplayacak ve hazırlayacağı tek bir raporda bu tutara yer verecek. Böylece hak sahibinin değer kaybı tazminatı için ayrıca bir talep bürokrasisi işletmesine veya aracı kurumlara kapı çalmasına gerek kalmayacak. Üstelik, kasko ve trafik dahil tüm branşlarda tanzim edilen ilk eksper raporunun ücretini kuruşu kuruşuna sigorta şirketi karşılayacak."
Zorunlu trafik sigortası kapsamında 40 bin liranın altındaki hasarlarda sigorta şirketi veya araç sahibinin eksper talep etmesi durumunda da atamalar yine SBM sistemi üzerinden sıralı olarak gerçekleştirilecek. Hak sahipleri, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'nin resmi internet adresi (www.sbm.org.tr) üzerinden "Online İşlemler" ve "Eksper Atama" adımlarını takip ederek, e-Devlet doğrulaması ile saniyeler içinde bağımsız eksper ataması yapabilecek.
Eksper tarafından hazırlanan hasar raporuna karşı tarafların yasal sınır dahilinde itiraz hakkı da korunuyor. Sigortacı veya sigortalı, raporun SBM sistemine girilmesinin ardından 3 iş günü içinde rapora itiraz edebilecek. İtiraz durumunda SBM tarafından yeni bir eksper atanacak, ancak bu aşamada eksper ücretini itirazı gerçekleştiren taraf nakden üstlenecek. Anlaşmazlığın sürmesi halinde ise yine 3 iş günü içinde "Hakem Eksper" tüzüğü devreye alınabilecek.
