Dijitalleşmeyle birlikte market alışverişlerinin önemli bir kısmı mobil uygulamalara kayarken, kapıya teslimat kolaylığı beraberinde gıda tazeliği tartışmalarını getirdi.
Fiziki mağazada alışveriş yapan vatandaşların ambalaj üzerindeki son tüketim tarihini (STT) inceleyerek en ileri tarihli olanı seçme imkânı, sanal market siparişlerinde tamamen ortadan kalkıyor.
Son dönemde artış gösteren tüketici bildirimlerine göre, fiziki mağaza raflarında alıcı bulamayan ve raf ömrünün son günlerine yaklaşan gıdalar, doğrudan online sipariş paketlerine dahil ediliyor.
Tüketiciler, birkaç gün içinde tüketilmesi imkânsız olan toplu gıda alımlarında mağduriyet yaşarken, bazı işletmelerin "tarihi henüz dolmadı" gerekçesiyle iade taleplerini geri çevirmesi tepkileri büyütüyor.
Sanal market alışverişlerinde yaşanan tarih mağduriyeti en çok çabuk bozulabilen ve soğuk zincir gerektiren temel besin kalemlerinde görülüyor.
Günü gününe tüketilmesi gereken tavuk, et ve süt ürünlerinde birkaç günlük zaman dilimi doğrudan halk sağlığını ve aile bütçesini tehdit ediyor.
Marketlerin "ürünün tarihi henüz dolmadı" savunması tüketici hukukunda mutlak bir haklılık sağlamıyor.
Ticaret Bakanlığı'nın Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun düzenlemelerine göre, teslim edilen bir ürünün sözleşmeye ve dürüstlük kuralına aykırı olması durumunda "ayıplı mal" hükümleri geçerli sayılıyor.
Satın alınan miktarın makul süre içinde tüketilmesine olanak tanımayacak kısalıkta raf ömrü bulunan gıdalarda tüketicinin; bedel iadesi, ürünün tazesitle değiştirilmesi veya bedel indirimi talep etme hakkı bulunuyor.
Mesafeli satış sözleşmelerinde çabuk bozulabilen gıdalarda 14 günlük koşulsuz cayma hakkı istisna tutulsa da bu istisna satıcıya tüketiciye güvensiz ya da ayıplı ürün teslim etme hakkı tanımıyor.
Tüketici örgütleri, sanal market yazılımlarında radikal bir şeffaflık adımının atılması gerektiğini vurguluyor.
Uygulamalarda gramaj, içerik ve fiyat bilgilerinin eksiksiz yer almasına rağmen son kullanma tarihinin gizli kalmasının tüketici tercihini kısıtladığı belirtiliyor.
Dernekler, sisteme eklenecek bir yazılım güncellemesiyle kullanıcının sepete attığı ürünün son tüketim tarihini siparişi onaylamadan önce ekranda görmesi gerektiğini savunuyor.
