Kış aylarının bitimine yaklaşırken, Ankara'dan milyonlarca hanenin bütçesinde sarsıntı yaratacak o kritik haber geldi. Artık herkes yaktığı gazın faturasını aynı standartlarda ödemeyecek. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, elektrik faturalarında yıllardır uygulanan "kademeli tarife" sistemini doğal gaza da entegre ediyor. Ama ufak bir farkla; bu kez kurallar çok daha hassas ve keskin. Mevcut sistemde bin liralık doğal gaz faturasının tam 450 lirasını Hazine karşılıyor. İşte faturadaki bu gizli el, "lüks tüketim" yapanlar için 1 Nisan sabahı resmen devreden çıkıyor.
Erzurum'daki dondurucu soğukla, Antalya'nın ılıman kışını aynı kefeye koymak elbette büyük bir haksızlık olurdu. Bakanlık da tam bu noktada sosyal adaleti sağlamak adına "il bazlı" özel bir formül geliştirdi. Şehirlerin aylık tüketim ortalamaları tek tek hesaplanarak şeffaf bir şekilde ilan edilecek. Eğer bir hanenin aylık tüketimi, bulunduğu ilin ortalamasını tam yüzde 75 oranında aşarsa, o abone "yüksek gelirli" sayılarak devlet sübvansiyonundan anında atılacak.
Örneğin; kışın en sert geçtiği ocak ayında Ankara veya İstanbul'un ortalama hane tüketimi 200 metreküp. Siz eğer kombinin ayarını kaçırıp 350 metreküpün üzerine çıkarsanız, devletin faturanıza yaptığı o devasa katkı silinecek. Üstelik bu kural sadece kışın değil, yaz aylarında da yakanızı bırakmayacak. Temmuzda mutfak veya şofben kullanımı için il ortalaması 20 metreküp ise, 35 metreküpü geçenler o ay için yine aynı cezayla yüzleşecek.
Bu radikal hamlenin ardında yatan asıl neden ise bütçe disiplini ve adil bölüşüm. Sadece bu yıl elektrik ve doğal gaz faturalarına Hazine'den aktarılması öngörülen destek tutarı 305 milyar lira gibi dudak uçuklatan bir seviyede.
Yeni sistemle birlikte devasa müstakil villalarda oturanlar, yalıtımsız evlerde ısıyı sokağa atanlar ya da gereksiz yere enerji israf edenler sistemin dışına itilecek. Türkiye genelindeki 21.8 milyon abonenin yaklaşık 19 milyonu devlet desteğiyle ısınmaya devam ederken, lüks tüketim sınırına takılan o 2.8 milyon abone gazın gerçek piyasa maliyetiyle yüzleşmek zorunda kalacak.
Rakamlar aslında gerçeği tüm çıplaklığıyla yüzümüze vuruyor. İklim şartlarının faturalardaki ağırlığını geçtiğimiz yılın verilerinde açıkça görebiliyoruz.
Türkiye'de hane başı ortalama tüketimin zirvesinde yıllık 1.662 metreküple Hakkari tek başına oturuyor. Onu Erzurum, Ardahan ve Bitlis gibi zorlu kış şartlarına sahip iller izliyor. Bölgesel karnelere baktığımızda ise tablo çok daha net:
Doğu Anadolu: 1211 metreküp
Güneydoğu Anadolu: 1022 metreküp
İç Anadolu: 960 metreküp
Marmara: 865 metreküp
Akdeniz: 756 metreküp
