Alışveriş sepetinizi doldururken üzerinde kocaman "Ev Yapımı" veya "Taze Sıkılmış" yazan o fabrikasyon ürünlere ne kadar güveniyorsunuz? Tarım ve Orman Bakanlığı, tüketiciyi aldatan ve halk sağlığıyla oynayan bu pazarlama illüzyonlarına "Dur" demek için nisan ayı itibarıyla düğmeye bastı. Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu sil baştan yenilendi. Artık Türkiye genelindeki tüm market raflarında, bakkallarda ve hatta restoran menülerinde şeffaflık devri başlıyor.
Yeni düzenlemenin en can alıcı noktalarından biri şüphesiz çocukların korunması. Özellikle abur cubur reyonlarında sıkça karşılaştığımız; klozet, silah, kafatası, beyin veya kanlı göz figürleriyle tasarlanmış, şiddeti özendiren o tuhaf tasarımlı şekerlemeler ve atıştırmalıklar artık piyasaya sürülemeyecek.
Çocukların fiziksel ve psikolojik gelişimini olumsuz etkileyen bu tasarımlara kesin bir yasak getirilirken, gülen yüz veya nazar boncuğu gibi pozitif algı yaratan görseller ise serbest bırakıldı.
Gıda devlerinin en çok başvurduğu o sihirli kelimeler artık kanunların kırmızı çizgisi. Yeni kurallar çok net. Endüstriyel bir tesisin bantlarından çıkan hiçbir ürüne artık "Ev yapımı" yazılamayacak.
Pazarlama stratejilerini altüst edecek diğer yasaklar ise şöyle:
Gerçek Meyve Yoksa Görsel de Yok: İçinde çilek yerine sadece 'çilek aroması' bulunan bir gofretin veya içeceğin ambalajına o iştah açıcı gerçek çilek fotoğrafları konulamayacak. Paketin üzerine mutlaka açıkça "aromalı" yazılacak.
Doğallık Sınavı: "Yüzde 100 doğal", "en doğal", "hakiki" gibi abartılı sıfatlar çöpe gidiyor. Bir ürüne "doğal" diyebilmek için içinde zerre kadar katkı maddesi veya ilave bileşen bulunmaması şart koşuluyor.
'Katkısız' Oyununa Son: "Palm yağı içermez" veya "glukoz şurubu içermez" gibi tüketiciyi yönlendiren, ürünün içermediği bileşenler üzerinden yapılan o kurnaz algı pazarlaması da sınırlandırıldı.
Sabahları fırın reyonlarından aldığımız ambalajlı ürünlerdeki o süslü ifadelere de standart getirildi. "Fırından taze" veya "taze sıkılmış" gibi ibareler ambalajlı ürünler için tamamen yasaklandı. Dahası, bir ürüne "Günlük" yazılabilmesi için o gıdanın raf ömrünün yasal olarak en fazla 24 saat olması gerekecek. Dondurulmuş veya işlem görmüş hiçbir gıda kendine "taze" diyemeyecek.
Vegan Peynir Diye Bir Şey Yok
Giderek büyüyen vegan pazarında da kafa karışıklığını giderecek adımlar atıldı. Bitkisel bazlı ürünlerde süt, peynir, yoğurt gibi hayvansal gıdaları çağrıştıran isimler kesinlikle kullanılamayacak. Yani raflarda "Vegan peynir" göremeyeceksiniz; bunun yerine "bitkisel bazlı ürün" gibi çok daha net tanımlamalar zorunlu olacak.
Restoran Menülerine 'Kalori' Şartı Geliyor
Sadece marketler değil, dışarıda yemek yediğimiz mekanlar da bu devrimden nasibini alıyor. Toplu tüketim yerlerinde, yediğiniz yemeğin enerjisi (kalori değeri) ve içindeki bileşenler menülerde, dijital ekranlarda veya karekod okutulduğunda açıkça görülmek zorunda.
Bakanlık, işletmelerin bu devasa altyapı değişikliğine uyum sağlaması için kademeli bir takvim belirledi. Ulusal çapta şubeleri olan zincir restoranlar ve kafeler için son tarih 1 Temmuz 2026 olarak belirlenirken, küçük ölçekli esnafın bu sisteme entegre olması için 2027 yılının sonuna kadar süre tanındı.
