Ekonomik dalgalanmalar ve geçim derdi, maalesef bazı vatandaşları akla hayale gelmeyecek, hukukun sınırlarını zorlayan yollara itebiliyor. Bunların en çarpıcı ve en çok can yakan örneklerinden biri de şüphesiz 'hileli boşanmalar'. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), vefat eden babasının üzerinden yetim maaşı koparmak için eşinden resmi olarak boşanıp, aynı evin içinde hiçbir şey olmamış gibi karı-koca hayatı sürmeye devam edenlere karşı tarihin en sıkı operasyonlarından birini yürütüyor.
SGK Başuzmanı İsa Karakaş'ın kamuoyuyla paylaştığı o sarsıcı veriler, meselenin ne kadar devasa bir boyuta ulaştığını gözler önüne serdi.
Son üç yıllık dilime mercek tutulduğunda, devletin kasasından haksız yere yetim aylığı çeken tam 7 bin 438 kişinin foyası ortaya çıkarıldı. Karakaş'ın analizlerine göre; özellikle emekli nüfusunun yoğun bir şekilde yaşadığı İstanbul, Ankara ve maden kenti Zonguldak, bu hileli işlemlerin adeta merkez üssü konumunda.
Zannedilenin aksine, SGK sistemi sadece masa başında kağıt kürek karıştırarak işlemiyor. Kurumun Sosyal Güvenlik Denetmenleri, şüpheli gördükleri durumlarda tıpkı bir dedektif gibi sahaya, mahalle aralarına iniyor.
Muhtarların kapısı çalınıyor, esnafa ve yan komşuya "Bu çift gerçekten ayrıldı mı, aynı eve girip çıkmaya devam ediyorlar mı?" soruları yöneltiliyor. Hatta iş öyle bir noktaya varıyor ki, şüphelerin yoğunlaştığı adreslerde doğrudan polis ve jandarma ekiplerinin tuttuğu resmi durum tespit tutanakları anında rapora eklenerek o sahte ayrılık hikayesi yerle bir ediliyor.
İşin belki de en trajikomik, en sarsıcı sosyolojik boyutu burası. SGK'nın bu hileli boşanmaları deşifre etmesindeki en büyük silahı dışarıdaki bir güç değil; bizzat o ailenin en yakın çevresi.
Karakaş'ın ifadelerine göre, "Alo 170" hattına düşen o kritik çağrıların veya SGK müdürlüklerine gizlice verilen dilekçelerin arkasından genellikle tanıdık yüzler çıkıyor. Miras kavgasına tutuşan bir kardeş, aile içi husumet yaşayan bir akraba veya apartmanda yaşanan bir tartışmadan rahatsız olan yan komşu, bu sırrı devlete fısıldayan ilk kişi oluyor. Yani maaş uğruna oynanan bu tiyatroda, sırrınızı paylaştığınız en yakınınız bir gün en büyük kabusunuz olabiliyor.
Maskesi düşenleri bekleyen tablo "Yakalandık, maaşım kesildi, kurtuldum" diyecekleri kadar basit bir idari işlemden ibaret değil. Yapılan o saha tespitinin hemen ardından fırtına kopuyor:
Bıçak Gibi Kesinti: O güne kadar hesaba düzenli yatan tüm yetim aylıkları ve gelirler derhal donduruluyor.
Faiziyle Haciz Kapıda: Devlet, geçmişe dönük ödediği tüm maaşları ve bedavaya getirdiğiniz Genel Sağlık Sigortası (GSS) primlerini yasal faiziyle birlikte tek kalemde, gerekirse haciz yoluyla geri istiyor.
Cezaevi Yolu: SGK dosyayı burada kapatmıyor. Doğrudan Cumhuriyet Savcılığına sevk edilen dosya üzerinden "resmi belgede sahtecilik" ve "nitelikli dolandırıcılık" suçlamalarıyla hapis istemli ağır ceza davaları açılıyor.
