Artık onsuz adım bile atamıyoruz. Sabah alarmıyla uyanıp, gece son mesajla uykuya daldığımız cep telefonları, yaklaşan yepyeni bir krizin tam göbeğinde. Nisan ayının ortalarına geldiğimiz şu günlerde, Orta Doğu'dan yükselen savaş tamtamları sadece petrolü veya altını değil, doğrudan cebimizdeki o teknolojik ekranları hedef alıyor. Sektörün içinden sızan son bilgiler, mağaza vitrinlerindeki etiketlerin her an yukarı yönlü patlama yapacağı yönünde. Peki ne oldu da fiyatlar bir anda bu denli alevlendi?
Eskiden her yeni model çıktığında teknoloji mağazalarının önünde sabahlayan o tüketici artık yok. Gelen son piyasa verilerine göre vatandaş, artan fiyat baskısı nedeniyle lüks segmentten tamamen koptu. Artık kimse bir iletişim aracına servet ödemek istemiyor. Rota hızla 20 bin TL ve altındaki fiyat etiketlerine sahip orta ve giriş segment cihazlara kırıldı.
Dahası, cihaz değiştirme sıklığı tarihin en düşük seviyelerine inmiş durumda. Bozulan ekranlar tamir ediliyor, bitik bataryalar yenileniyor ama o telefon kolay kolay çöpe atılmıyor. Tüketici, elindeki cihazı yaşatmak için adeta bir tamir ustasına dönüşmüş vaziyette.
Akıllı telefon pazarındaki bu durdurulamaz yükselişin faturasını sadece tek bir kaleme kesmek haksızlık olur. Arka planda tam anlamıyla kusursuz bir fırtına kopuyor.
Bir yanda ithal ürün olmanın getirdiği o ağır döviz kuru baskısı var. Dolar ve Euro'daki her kıpırdanma, anında gümrük kapısındaki maliyetlere yansıyor. İşin içine devletin cari açığı frenlemek için devreye soktuğu katı ithalat önlemleri ve vergi yükü girince tablo iyice ağırlaşıyor. Vergisiz fiyatın üzerine binen yüzde 50'ye varan ÖTV ve yüzde 20'lik KDV, cihazı daha rafa çıkmadan lüks tüketim sınıfına hapsediyor. Düşük fiyatlı cihazları korumak (!) adına uygulanan 'Gözetim Belgesi' ise ucuz telefon hayalini ithalat aşamasında suya düşürüyor.
Çip Krizi, Lityum ve Çıldıran Lojistik Faturası
Diğer yanda ise küresel üretim ve tedarik çıkmazı var... Yarı iletken bulunabilirliğindeki o meşhur 'çip krizi' henüz tam anlamıyla aşılabilmiş değil. Batarya ve ekran yapımında kullanılan lityum, kobalt gibi nadir toprak elementlerinin uluslararası piyasalarda karaborsaya düşmesi, üretim bandını adeta felç etti. Üstelik 5G ve katlanabilir ekran gibi yeni oyuncakların devasa Ar-Ge giderleri de doğrudan son tüketiciye fatura ediliyor.
Tüm bu sarmalın üzerine tuz biber eken asıl darbe ise Orta Doğu'daki jeopolitik ateş oldu. İran ile İsrail arasındaki sıcak çatışma ortamı, küresel tedarik zincirinde derin kırılmalar yarattı. Gemiler rotalarını değiştiriyor, uluslararası deniz ve hava taşımacılığı ücretleri tavan yapmış durumda. Artan akaryakıt fiyatları, lojistik faturasını inanılmaz boyutlara taşıyarak o küçük kutuların nakliye maliyetini katladı.
Cebinizdeki cihaz şu an eskisinden çok daha kıymetli. Eğer gerçekten yeni bir telefona ihtiyacınız varsa ve bütçenizi ayarladıysanız, vitrinlerdeki bu rakamları "eski, uygun fiyatlar" olarak anacağımız günler çok uzak değil.
