Pompa fiyatları tırmanmasın diye devreye alınan "eşel mobil" sistemi, bütçede adeta kara bir delik açtı. ABD-İran gerilimiyle sarsılan küresel piyasalarda Hürmüz Boğazı'nın kapanma riski, petrol fiyatlarını öngörülemez bir noktaya taşımıştı. Hükümet, vatandaşı korumak adına vergiden vazgeçme kararı aldı ancak bugün gelen rakamlar tablonun vahametini ortaya koyuyor. Devlet, sadece iki ay içinde 100 milyar liradan fazla vergi gelirini feda etti.
Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) verilerine göre, bugün itibarıyla motorin ve LPG'de maktu Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) tamamen sıfırlanmış durumda. Benzinde ise durum biraz daha farklı; burada devlet hala litre başına 3,0206 lira vergi almaya devam ediyor. Ancak motorin ve otogazdaki bu "sıfır vergi" dönemi, kamu maliyesi için sürdürülebilir bir tablo olmaktan çıkıyor.
Mart ayının başından bu yana yapılan projeksiyonlara göre, devletin cebine girmeyen ÖTV tutarı tam 86 milyar lira. Bu rakamın üzerine, tahsil edilemeyen 17 milyar liralık KDV kaybı da eklenince toplam maliyet 103 milyar lirayı buluyor. Yani siz depoyu doldururken fiyatın sabit kalması için devlet, bütçesinden devasa bir payı her gün yakıyor.
Asıl korkutucu olan ise yılın geri kalanı için çizilen senaryo. 2026 yılı bütçe planlaması yapılırken, akaryakıt üzerinden 656,5 milyar liralık bir ÖTV geliri hedeflenmişti. Ancak ilk 4 ayda toplanabilen miktar sadece 136,8 milyar lirada kaldı.
Bu durum, yılın kalan 8 ayında bütçe hedefine ulaşabilmek için tam 519,7 milyar liralık bir tahsilat yapılmasını zorunlu kılıyor. Mevcut petrol fiyatları ve "sıfır vergi" politikası göz önüne alındığında, bu hedefin tutması mucizelere bağlı. GİB, sistem bu şekilde devam ederse yıl sonundaki toplam vergi kaybının 600 milyar lirayı aşabileceği uyarısını yapıyor.
Ekonomi yönetimi şimdi zor bir kararın eşiğinde. Bir yanda enflasyonu körükleme pahasına vergi oranlarını yeniden artırmak, diğer yanda ise bütçedeki bu devasa açığı başka kalemlerle kapatmaya çalışmak... Petrol fiyatları 100 doların üzerinde kalmaya devam ederse, eşel mobil sisteminin kademeli olarak gevşetilmesi ve pompaya yeni zamların yansıması kaçınılmaz görünüyor.
