Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü, Psikiyatrist Nevzat Tarhan, Trabzon’da 13 yaşındaki Abdulkadir Eymen Bilgin’in evinde hayatını kaybetmesiyle gündeme gelen dijital oyun tartışmalarına ilişkin dikkat çekici değerlendirmelerde bulundu. Tarhan, dijital oyunların tek başına belirleyici olmadığını vurgulayarak, “Sorun oyunda değil; oyunu kim oynuyor, hangi zeminde oynuyor, belirleyici olan budur.” dedi.
“Duygusal Çöküş Döngüsü Oluşabiliyor”
Bilgisayar oyunlarına aşırı yönelimin çocuklarda “duygusal çöküş döngüsü” oluşturabileceğini ifade eden Tarhan, kolay ve hızlı haz sağlayan dopamin etkisine dikkat çekti. Çocukların haz ile mutluluğu ayırt etmekte zorlandığını belirten Tarhan, hazın kısa vadeli ve geçici, mutluluğun ise uzun vadeli ve sosyal bağlarla ilişkili olduğunu söyledi.
Ebeveyn gözetimi ve ev içi disiplinin önemine işaret eden Tarhan, “Bilgisayar oyunu tek başına intihar ettirmez ya da bağımlı yapmaz. Eğer ebeveyn rehberliği yoksa ve ev kurallı bir ortam değilse risk artar.” diye konuştu.
“Yaş Sınırlarına Dikkat Edilmeli”
Dijital cihaz kullanımında yaş sınırlarının önemine vurgu yapan Tarhan, üç yaşına kadar çocuklara akıllı telefon ve tablet verilmemesi gerektiğini belirtti. On yaşına kadar kullanımın günlük yaklaşık bir saatle sınırlandırılmasının, 15 yaşına kadar ise sosyal medya hesabı açılmamasının önemli ilkeler arasında yer aldığını ifade etti.
Tarhan, yasaklayıcı değil, gerekçeleri açıklayan ve ikna temelli bir yaklaşımın benimsenmesi gerektiğini dile getirdi.
Ebeveyn Gözetimi ve Dijital Okuryazarlık
Çocuğun dijital dünyada karşılaştıklarını anlamlandırabilmesi için ebeveyn gözetiminin şart olduğunu belirten Tarhan, dijital okuryazarlığın matematik ya da okuma becerisi gibi öğretilmesi gerektiğini söyledi.
Anne ve babanın çocukla doğru-yanlış ayrımını konuşarak öğretmesinin önemine değinen Tarhan, “Çocuk hayal ile gerçeğin farkını öğrenmezse gördüklerini normalleştirebilir.” dedi.
“Çocuk Bağlanacak Nesne Bulamazsa Telefona Bağlanır”
Aile içi iletişimin zayıf olduğu ortamlarda çocukların dijital oyunlara yöneliminin arttığını belirten Tarhan, duygusal ihmalin bağımlılık riskini yükselttiğini kaydetti. “Evde kavga olmayabilir ama nitelikli iletişim de yoksa çocuk bağlanacak bir nesne arar. Bu da çoğu zaman telefon olur.” ifadelerini kullandı.
Bağımlılıkla bağlanma kavramlarının birbiriyle ilişkili olduğunu belirten Tarhan, güvenli bağlanma geliştiren çocukların risklere karşı daha dirençli olduğunu söyledi.
“En Büyük Hediye Zamandır”
Hayat başarısının yalnızca akademik değil, duygusal ve sosyal becerilerle mümkün olduğunu vurgulayan Tarhan, çocuklara hem somut hem de soyut hedefler kazandırılması gerektiğini ifade etti.
“Bir annenin, bir babanın çocuğuna verebileceği en büyük hediye zamandır. Oyuncak değil, para değil; zaman.” diyerek sözlerini tamamladı.
