Konya Havzası, bilim insanlarının dikkatini çeken böyle bir jeolojik sürecin merkezinde yer alıyor. Saygın bilim dergilerinden Nature Communications’ta yayımlanan araştırmaya göre, uydu verileri, bölgenin yüzeyinin giderek çöktüğünü ve yer kabuğunun adeta “damlayarak” mantoya doğru aktığını gösteriyor.
Uydu Verileri Konya’yı İşaret Etti
Toronto Üniversitesi’nden yer bilimci Julia Andersen liderliğindeki araştırma ekibi, Konya Havzası’nı mercek altına aldı. Çünkü bu bölge, genel olarak yükselen Orta Anadolu Platosu’nun ortasında yer almasına rağmen, tam tersine sürekli olarak çöküyor.
Araştırmacılar, uydu ölçümleriyle yüzeydeki milimetrik değişimleri takip ederken, deprem dalgalarıyla yerin onlarca kilometre altındaki yapıları da inceledi.
Yer Kabuğu Neden “Damlıyor”?
Çalışmaya göre, yer kabuğunun alt kısmında zamanla yoğunluğu artan kayaçlar oluşuyor. Bu ağırlaşan bölümler, yerçekiminin etkisiyle aşağı doğru sarkarak mantoya kopuyor. Bu sürece bilimsel olarak “çok aşamalı litosferik damlama” adı veriliyor.
Bu ağır kütle aşağı doğru çekildikçe, yüzeyde bir çökme meydana geliyor. Daha sonra bu parça tamamen kopup derinlere battığında, üstteki yüzey yeniden yükselebiliyor.
Bilim insanlarına göre Konya Havzası’nda bu süreç birden fazla kez yaşandı ve hâlâ devam ediyor.
Laboratuvarda Yer Kabuğu Simülasyonu
Araştırmacılar, teorilerini test etmek için laboratuvarda Dünya’nın derinliklerini taklit eden deneyler yaptı. Özel sıvılar ve mineral karışımları kullanılarak yer kabuğu ve mantonun davranışı modellendi.
Deneyler, yoğunlaşan alt katmanların gerçekten de aşağı doğru sarkıp kopabildiğini ve bunun yüzeyde çökme yarattığını doğruladı.
